درمان دندان قروچه شبانه؛ چگونه دندان‌قروچه در خواب را متوقف کنیم؟

اگر صبح‌ها با درد فک، سردرد یا احساس فشار در عضلات صورت از خواب بیدار می‌شوید، ممکن است در طول شب دندان‌هایتان را روی هم فشار دهید یا بسایید. این مشکل که در پزشکی براکسیسم یا دندان‌قروچه نامیده می‌شود، می‌تواند بدون اطلاع فرد هنگام خواب اتفاق بیفتد. در موارد مکرر، فشار واردشده به دندان‌ها ممکن است باعث سایش مینا، حساسیت دندان، شکستن ترمیم‌ها و درد فک شود. درمان دندان قروچه شبانه معمولاً فقط یک روش ندارد و بر اساس شدت علائم و علت زمینه‌ای انتخاب می‌شود. نایت‌گارد دندانپزشکی برای محافظت از دندان‌ها، کنترل استرس، اصلاح عادت‌های روزانه و بررسی اختلالات خواب از مهم‌ترین بخش‌های درمان هستند.

دندان قروچه شبانه چیست؟

دندان‌قروچه یا Bruxism به فشردن، ساییدن یا حرکت دادن غیرارادی دندان‌ها روی یکدیگر گفته می‌شود. این رفتار می‌تواند در زمان بیداری یا هنگام خواب اتفاق بیفتد.

زمانی که فرد در خواب دندان‌های خود را روی هم فشار می‌دهد یا می‌ساید، به آن Sleep Bruxism یا دندان قروچه شبانه گفته می‌شود. بسیاری از افراد از این اتفاق خبر ندارند و ممکن است اولین بار همسر یا فردی که کنار آنها می‌خوابد صدای دندان‌قروچه را گزارش کند.

گاهی نیز دندانپزشک هنگام معاینه، از روی سایش یا صاف شدن سطح دندان‌ها به وجود براکسیسم شک می‌کند.

بهترین درمان دندان قروچه شبانه چیست؟

یک درمان ثابت و واحد برای همه افراد وجود ندارد.

درمان معمولاً بر سه هدف اصلی متمرکز است:

• محافظت از دندان‌ها در برابر سایش و شکستگی
• کاهش فشار و درد عضلات فک
• پیدا کردن و کنترل عوامل زمینه‌ای مانند استرس یا اختلالات خواب

در بسیاری از افراد، نایت‌گارد یا محافظ شبانه دندان یکی از اولین راهکارهای دندانپزشکی است. در کنار آن، مدیریت استرس، اصلاح سبک زندگی و بررسی مشکلات خواب نیز ممکن است لازم باشد.

نکته مهم این است که نایت‌گارد همیشه خود دندان‌قروچه را کاملاً متوقف نمی‌کند؛ وظیفه اصلی آن جدا نگه داشتن سطوح دندان‌ها و کاهش آسیب ناشی از فشار و سایش است.

نایت گارد؛ مهم‌ترین وسیله برای کنترل آسیب دندان قروچه

نایت‌گارد، محافظ شبانه یا اسپلینت دندانی وسیله‌ای است که هنگام خواب روی دندان‌های فک بالا یا پایین قرار می‌گیرد.

این وسیله مانع تماس مستقیم سطوح دندان‌ها با یکدیگر می‌شود و در نتیجه می‌تواند از سایش، لب‌پر شدن یا آسیب بیشتر دندان جلوگیری کند. NIDCR نیز محافظ‌های داخل دهانی را یکی از روش‌های اصلی برای جلوگیری از آسیب دندان در افراد مبتلا به براکسیسم معرفی می‌کند.

نایت گارد چگونه عمل می‌کند؟

وقتی دندان‌های فک بالا و پایین مستقیماً روی یکدیگر ساییده می‌شوند، نیروی زیادی به مینای دندان و ترمیم‌ها وارد می‌شود.

نایت‌گارد یک سطح واسطه ایجاد می‌کند و می‌تواند:

• تماس مستقیم دندان‌ها را کاهش دهد؛
• از سایش بیشتر مینا جلوگیری کند؛
• احتمال آسیب به بعضی ترمیم‌ها را کاهش دهد؛
• در برخی افراد فشار روی عضلات و مفصل فک را کمتر کند.

با این حال، انتخاب نوع وسیله و طراحی آن بهتر است پس از معاینه انجام شود.

نایت گارد آماده بهتر است یا نایت گارد اختصاصی؟

محافظ‌های دهانی به‌صورت آماده نیز وجود دارند، اما نایت‌گارد اختصاصی توسط دندانپزشک بر اساس فرم دندان‌های هر فرد ساخته می‌شود.

محافظ یا اسپلینت شبانه می‌تواند توسط دندانپزشک طوری ساخته شود که دقیقاً روی دندان‌های فک بالا یا پایین قرار بگیرد.

در افرادی که براکسیسم شدید دارند، مشکلات مفصل فک دارند یا ترمیم‌های گسترده مانند روکش روی دندان‌ها وجود دارد، استفاده خودسرانه از هر نوع محافظ آماده مناسب نیست و بهتر است ابتدا وضعیت بایت و مفصل فک بررسی شود.

آیا استرس باعث دندان قروچه شبانه می‌شود؟

استرس و اضطراب از عوامل شناخته‌شده مرتبط با دندان‌قروچه هستند، هرچند دندان‌قروچه شبانه همیشه فقط به دلیل استرس اتفاق نمی‌افتد.

در بعضی افراد، افزایش فشار روانی می‌تواند دفعات یا شدت فشردن دندان‌ها را افزایش دهد.

به همین دلیل، بخشی از درمان دندان قروچه شبانه ناشی از استرس می‌تواند شامل روش‌های کاهش تنش باشد.

راه‌های کاهش استرس برای کنترل دندان قروچه

روش‌هایی مانند موارد زیر ممکن است کمک‌کننده باشند:

• تمرین تنفس آرام
• مدیتیشن
• ورزش منظم
• یوگا
• داشتن برنامه منظم خواب
• کاهش تنش قبل از خواب
• مراجعه به روان‌شناس در صورت اضطراب یا استرس مداوم

مدیریت استرس و تکنیک‌های آرام‌سازی از گزینه‌های قابل بررسی برای کنترل براکسیسم است.

ارتباط دندان قروچه شبانه با آپنه خواب

یکی از موضوعات مهمی که نباید نادیده گرفته شود، ارتباط دندان‌قروچه شبانه با بعضی اختلالات خواب است.

افراد مبتلا به براکسیسم خواب ممکن است همزمان مشکلاتی مانند خرخر یا آپنه انسدادی خواب داشته باشند. ارتباط میان دندان‌قروچه و آپنه خواب گزارش شده، هرچند این موضوع به معنی آن نیست که آپنه علت همه موارد دندان‌قروچه است.

چه زمانی باید آپنه خواب بررسی شود؟

اگر دندان‌قروچه همراه با موارد زیر است، بهتر است درباره ارزیابی اختلالات خواب با پزشک صحبت کنید:

• خرخر شدید
• قطع تنفس گزارش‌شده هنگام خواب
• بیدار شدن مکرر شبانه
• خستگی شدید در طول روز
• خواب‌آلودگی روزانه
• احساس خفگی یا نفس‌تنگی هنگام بیدار شدن

در موارد مشکوک، پزشک خواب ممکن است پلی‌سومنوگرافی یا تست خواب درخواست کند. این آزمایش می‌تواند اختلالات خواب و فعالیت مرتبط با دندان‌قروچه هنگام خواب را بررسی کند.

اگر یک اختلال خواب زمینه‌ای وجود داشته باشد، درمان آن ممکن است به بهبود براکسیسم نیز کمک کند.

علائم دندان قروچه شبانه چیست؟

از آنجا که فرد خواب است، ممکن است خود دندان‌قروچه را متوجه نشود.

بعضی علائم می‌توانند زنگ هشدار باشند:

• درد یا خستگی عضلات فک در صبح
• سردرد صبحگاهی، به‌ویژه اطراف شقیقه
• حساس شدن دندان‌ها
• صاف یا کوتاه شدن سطح دندان‌ها
• لب‌پر یا شکسته شدن دندان
• درد صورت یا فک
• احساس سفتی فک
• صدای کلیک یا ناراحتی مفصل فک
• خراب شدن مکرر بعضی پرکردگی‌ها یا ترمیم‌ها
• شنیده شدن صدای ساییدن دندان‌ها توسط همسر یا شریک خواب

براکسیسم شدید می‌تواند به سایش مینا، ترک خوردن دندان، درد فک و مشکلات مفصل گیجگاهی فکی منجر شود.

درمان خانگی دندان قروچه شبانه

درمان خانگی به‌تنهایی برای همه افراد کافی نیست، اما بعضی تغییرات سبک زندگی می‌توانند شدت علائم را کاهش دهند.

مصرف کافئین را در ساعات پایانی روز کاهش دهید

کافئین زیاد یکی از عوامل مرتبط با براکسیسم محسوب می‌شود. بهتر است به‌خصوص عصر و شب مصرف قهوه، چای پررنگ و سایر نوشیدنی‌های کافئین‌دار محدود شود.

مصرف الکل را محدود کنید

مصرف الکل نیز می‌تواند با دندان‌قروچه مرتبط باشد. کاهش مصرف آن، به‌خصوص در ساعات شب، یکی از توصیه‌های سبک زندگی برای افراد دارای براکسیسم است.

سیگار را ترک کنید

سیگار و محصولات دخانی از دیگر عواملی هستند که با افزایش احتمال براکسیسم ارتباط دارند. ترک سیگار می‌تواند بخشی از اصلاح سبک زندگی باشد.

خواب منظمی داشته باشید

ساعت خواب و بیداری منظم، محیط خواب آرام و کاهش محرک‌ها پیش از خواب می‌تواند کیفیت خواب را بهتر کند. همچنین داشتن زمان خواب ثابت و ایجاد محیط تاریک و آرام را برای افراد مبتلا به دندان‌قروچه پیشنهاد میشود.

هنگام درد فک، آدامس نجوید

جویدن طولانی آدامس عضلات فک را بیشتر درگیر می‌کند. اگر عضلات فک دردناک هستند، بهتر است موقتاً از آدامس و غذاهای بسیار سفت اجتناب شود.

تمرین شل کردن فک برای دندان قروچه

یکی از روش‌های مفید برای افرادی که در طول روز نیز دندان‌های خود را روی هم فشار می‌دهند، یادگیری وضعیت استراحت فک است.

در حالت استراحت معمولاً لازم نیست دندان‌های فک بالا و پایین دائماً با یکدیگر تماس داشته باشند.

می‌توانید در طول روز چند بار وضعیت فک خود را بررسی کنید:

• لب‌ها را بدون فشار کنار یکدیگر قرار دهید.
• عضلات فک را شل کنید.
• اجازه دهید دندان‌ها کمی از یکدیگر فاصله داشته باشند.
• زبان را در وضعیت راحت نگه دارید.

روش‌های تغییر رفتار و افزایش آگاهی نسبت به فشردن دندان‌ها از گزینه‌های توصیه‌شده برای کنترل براکسیسم هستند.

این روش بیشتر برای فشردن دندان‌ها در زمان بیداری کاربرد دارد، زیرا کنترل ارادی رفتار در هنگام خواب امکان‌پذیر نیست.

درمان درد فک ناشی از دندان قروچه

اگر دندان‌قروچه باعث درد عضلات فک شده باشد، ابتدا باید عامل اصلی بررسی شود.

برای تسکین موقت درد ممکن است اقداماتی مانند:

• استراحت دادن به فک
• اجتناب از غذاهای بسیار سفت
• پرهیز از آدامس
• استفاده از کمپرس سرد در بعضی موارد
• استفاده از داروهای مسکن مناسب در صورت نداشتن منع پزشکی

کمک‌کننده باشند. استفاده از کمپرس سرد و بعضی مسکن‌های بدون نسخه را برای درد یا تورم فک مطرح می‌شود.

داروهای مسکن باید بر اساس شرایط فردی و منع مصرف احتمالی استفاده شوند و برای درد مداوم نباید جایگزین تشخیص علت شوند.

آیا بوتاکس برای درمان دندان قروچه مؤثر است؟

تزریق بوتولینوم توکسین یا بوتاکس گاهی برای بعضی موارد شدید براکسیسم مورد استفاده قرار می‌گیرد.

بوتاکس با کاهش موقت فعالیت بعضی عضلات فک می‌تواند در برخی افراد شدت انقباض عضلات را کمتر کند. این روش را یکی از گزینه‌هایی می‌دانند که ممکن است در افراد مبتلا به براکسیسم شدید که به درمان‌های دیگر پاسخ نداده‌اند در نظر گرفته شود.

با این حال، بوتاکس معمولاً اولین انتخاب درمانی برای هر فردی که شب‌ها دندان‌قروچه دارد نیست.

تزریق باید پس از تشخیص مناسب و توسط پزشک یا دندانپزشک دارای صلاحیت انجام شود و نتیجه آن نیز دائمی نیست.

آیا دارو برای درمان دندان قروچه وجود دارد؟

یک قرص مشخص که بتواند در همه افراد دندان‌قروچه شبانه را درمان کند وجود ندارد.

داروها به‌طور کلی تأثیر ثابت و قاطعی برای درمان براکسیسم ندارند و تحقیقات بیشتری درباره اثربخشی آنها لازم است.

در شرایط خاص، پزشک ممکن است برای مدت کوتاه از داروهایی مانند شل‌کننده عضلانی استفاده کند. اگر استرس یا اضطراب شدید در ایجاد مشکل نقش داشته باشد، درمان آن نیز ممکن است ضروری باشد.

مصرف خودسرانه شل‌کننده عضلانی، داروی ضداضطراب یا داروی خواب برای درمان دندان‌قروچه توصیه نمی‌شود.

آیا بعضی داروها باعث دندان قروچه می‌شوند؟

بله، در برخی افراد براکسیسم می‌تواند با مصرف بعضی داروها ارتباط داشته باشد.

برخی داروهای مورد استفاده برای مشکلات روان‌پزشکی و عصبی ممکن است در بعضی افراد با دندان‌قروچه مرتبط باشند.

اگر دندان‌قروچه بعد از شروع یا تغییر دوز یک دارو ایجاد شده است، دارو را خودسرانه قطع نکنید. این موضوع را با پزشک تجویزکننده مطرح کنید تا در صورت نیاز نوع یا دوز دارو بررسی شود.

دندان قروچه چه آسیبی به دندان‌ها می‌زند؟

دندان‌ها برای تحمل فشار طبیعی جویدن ساخته شده‌اند، اما فشار مکرر و طولانی ناشی از براکسیسم می‌تواند آسیب‌زا باشد.

در موارد شدید ممکن است مشکلاتی مانند:

• ساییدگی مینای دندان
• کوتاه شدن دندان‌ها
• حساسیت دندان
• ترک یا شکستگی دندان
• آسیب به پرکردگی‌ها و روکش‌ها
• درد عضلات فک
• سردردهای تنشی
• مشکلات مفصل فک

ایجاد شود.

اگر ساییدگی شدید باعث اختلال در جویدن یا حساسیت قابل توجه شده باشد، ممکن است علاوه بر کنترل براکسیسم، ترمیم دندان‌های آسیب‌دیده نیز لازم باشد.

آیا دندان‌های ساییده شده با نایت گارد ترمیم می‌شوند؟

خیر.

نایت‌گارد نمی‌تواند مینای از دست رفته یا دندان شکسته را دوباره ایجاد کند. وظیفه اصلی آن کاهش آسیب بیشتر است.

اگر دندان‌ها در اثر دندان‌قروچه شدید تخریب شده باشند، پس از کنترل مناسب براکسیسم ممکن است درمان‌هایی مانند:

• ترمیم کامپوزیت
• بازسازی سطح دندان
• روکش دندان
• سایر درمان‌های ترمیمی

بر اساس میزان آسیب پیشنهاد شوند. در موارد سایش شدید ممکن است اصلاح و بازسازی دندان ضروری باشد.

دندان قروچه شبانه چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص معمولاً با معاینه دندانپزشکی آغاز می‌شود.

دندانپزشک ممکن است مواردی مانند:

• سایش غیرطبیعی سطح دندان
• لب‌پریدگی یا ترک دندان
• آسیب ترمیم‌ها
• حساسیت عضلات فک
• درد مفصل فک
• محدودیت حرکت فک

را بررسی کند.

در مواردی که احتمال اختلال خواب وجود داشته باشد، ممکن است بیمار برای ارزیابی تخصصی و انجام تست خواب به پزشک خواب ارجاع داده شود.

درمان دندان قروچه شبانه در بزرگسالان

در بزرگسالان، درمان معمولاً بر اساس شدت مشکل انتخاب می‌شود.

یک برنامه درمانی ممکن است شامل ترکیبی از موارد زیر باشد:

• نایت‌گارد اختصاصی
• کنترل استرس و اضطراب
• کاهش کافئین و الکل
• ترک سیگار
• بهبود کیفیت خواب
• درمان اختلالات خواب
• اصلاح عادت فشردن دندان‌ها در طول روز
• درمان دندان‌های آسیب‌دیده

باشد.

بنابراین صرفاً خرید یک محافظ دندان بدون بررسی علت همیشه بهترین راهکار نیست.

درمان دندان قروچه شبانه در کودکان

دندان‌قروچه در کودکان نیز دیده می‌شود و بسیاری از کودکان با افزایش سن از آن عبور می‌کنند. در بسیاری از موارد کودکان بدون نیاز به درمان خاص، براکسیسم را پشت سر می‌گذارند.

با این حال، اگر کودک:

• دندان‌قروچه بسیار شدید دارد؛
• دندان‌هایش در حال ساییده شدن است؛
• از درد فک شکایت دارد؛
• خواب نامناسب دارد؛
• یا خرخر شدید و مشکلات تنفسی هنگام خواب دارد،

بهتر است موضوع با دندانپزشک و در صورت نیاز پزشک کودکان یا متخصص خواب بررسی شود.

آیا دندان قروچه شبانه برای همیشه درمان می‌شود؟

پاسخ به علت اصلی مشکل بستگی دارد.

در بعضی افراد دندان‌قروچه با کاهش استرس یا درمان یک مشکل زمینه‌ای کمتر می‌شود. در افراد دیگر ممکن است براکسیسم برای مدت طولانی ادامه داشته باشد و تمرکز درمان بیشتر روی کنترل علائم و جلوگیری از آسیب دندان‌ها باشد.

به همین دلیل نمی‌توان تضمین کرد که یک روش خاص دندان‌قروچه را برای همیشه از بین ببرد.

برای دندان قروچه به چه پزشکی مراجعه کنیم؟

معمولاً بهترین نقطه شروع دندانپزشک است.

دندانپزشک می‌تواند وضعیت سایش دندان، عضلات فک، بایت و مفصل فک را بررسی کند و در صورت نیاز نایت‌گارد مناسب بسازد.

در شرایط خاص ممکن است مراجعه به افراد زیر نیز لازم باشد:

متخصص خواب: اگر خرخر، قطع تنفس یا خواب‌آلودگی روزانه وجود داشته باشد.

پزشک یا روان‌شناس: اگر اضطراب یا استرس شدید نقش مهمی داشته باشد.

متخصص اختلالات مفصل فک یا دردهای دهان و صورت: اگر درد شدید یا مشکلات مفصل گیجگاهی فکی وجود داشته باشد.

چه زمانی باید برای دندان قروچه به دندانپزشک مراجعه کنیم؟

اگر یکی از موارد زیر وجود دارد بهتر است مشکل را جدی‌تر بررسی کنید:

• دندان‌ها در حال ساییده یا کوتاه شدن هستند.
• دندان ترک خورده یا شکسته است.
• دندان‌ها حساس شده‌اند.
• صبح‌ها مرتب درد فک دارید.
• سردرد صبحگاهی مکرر دارید.
• باز یا بسته کردن دهان دشوار یا دردناک است.
• همسر یا شریک خواب صدای شدید ساییدن دندان‌ها را گزارش می‌کند.
• روکش یا پرکردگی‌ها مرتب آسیب می‌بینند.

در صورت وجود آسیب دندان، حساسیت، درد فک، درد صورت یا شنیده شدن دندان‌قروچه در خواب مراجعه به دندانپزشک توصیه می‌شود.

نتیجه‌گیری

درمان دندان قروچه شبانه فقط به معنی جلوگیری از شنیده شدن صدای ساییدن دندان‌ها نیست. هدف اصلی درمان، محافظت از دندان‌ها و مفصل فک و در صورت امکان کنترل عوامل زمینه‌ای براکسیسم است.

نایت‌گارد یا اسپلینت دندانپزشکی یکی از مهم‌ترین روش‌ها برای جلوگیری از آسیب ناشی از ساییدن دندان‌ها محسوب می‌شود، اما همیشه خود دندان‌قروچه را متوقف نمی‌کند. کنترل استرس، کاهش مصرف کافئین و الکل، ترک سیگار، داشتن خواب منظم و درمان مشکلاتی مانند آپنه خواب نیز می‌توانند بخشی از برنامه درمان باشند.

اگر صبح‌ها با درد فک یا سردرد بیدار می‌شوید، دندان‌هایتان ساییده یا حساس شده‌اند یا اطرافیان صدای دندان‌قروچه شما را هنگام خواب شنیده‌اند، بهتر است برای بررسی وضعیت دندان‌ها و پیدا کردن علت احتمالی به دندانپزشک مراجعه کنید.