نایت گارد چیست؟ کاربرد، انواع، مزایا و نحوه استفاده از محافظ شبانه دندان

اگر صبح‌ها با درد یا خستگی فک از خواب بیدار می‌شوید، دندان‌هایتان به‌مرور ساییده شده‌اند یا اطرافیان می‌گویند شب‌ها دندان‌قروچه دارید، ممکن است دندانپزشک استفاده از نایت گارد را پیشنهاد کند. نایت گارد یا محافظ شبانه، وسیله‌ای است که روی دندان‌های فک بالا یا پایین قرار می‌گیرد و هدف اصلی آن جلوگیری از تماس مستقیم و آسیب‌زای دندان‌ها هنگام فشردن یا ساییدن آنهاست. این وسیله به‌خصوص در افرادی که دچار براکسیسم یا دندان‌قروچه هستند کاربرد دارد. با این حال، نایت گارد لزوماً علت اصلی دندان‌قروچه را درمان نمی‌کند و بیشتر نقش محافظتی دارد. انتخاب نوع مناسب نیز اهمیت زیادی دارد؛ زیرا شکل، جنس و نحوه قرارگیری آن باید با وضعیت دندان‌ها، بایت و مشکلات فک هر فرد هماهنگ باشد.

نایت گارد چیست؟

نایت گارد (Night Guard) وسیله‌ای داخل دهانی است که معمولاً هنگام خواب روی دندان‌ها قرار می‌گیرد.

این وسیله با نام‌های دیگری مانند:

• محافظ شبانه دندان
• اسپلینت دندانی
• Occlusal Splint
• Bruxism Splint
• محافظ دندان‌قروچه

نیز شناخته می‌شود.

نایت گارد میان دندان‌های فک بالا و پایین یک لایه محافظ ایجاد می‌کند تا هنگام فشردن یا ساییدن دندان‌ها، تماس مستقیم آنها کاهش پیدا کند. این وسایل در گروه تجهیزات داخل دهانی قرار می‌گیرد که برای محافظت از دندان در افراد مبتلا به براکسیسم استفاده می‌شوند.

نایت گارد چه کاربردی دارد؟

رایج‌ترین کاربرد نایت گارد برای افرادی است که دچار دندان‌قروچه یا فشردن دندان‌ها هستند.

زمانی که فرد به‌خصوص هنگام خواب دندان‌های خود را با فشار زیاد روی هم قرار می‌دهد، ممکن است در طول زمان به مینای دندان و ترمیم‌های دندانی آسیب وارد شود.

نایت گارد می‌تواند به کاهش این آسیب‌ها کمک کند و معمولاً برای اهداف زیر استفاده می‌شود:

• جلوگیری از تماس مستقیم دندان‌ها
• کاهش سایش سطح دندان
• محافظت از ترمیم‌ها و روکش‌های دندانی
• کاهش خطر لب‌پریدگی یا شکستگی ناشی از فشار
• محافظت از دندان‌ها در افراد مبتلا به براکسیسم
• کنترل برخی علائم مرتبط با فشردن فک در افراد منتخب

اسپلینت و محافظ دهانی از روش‌هایی معرفی می‌شود که دندان‌های بالا و پایین را هنگام خواب از یکدیگر جدا نگه می‌دارند و می‌توانند از آسیب ناشی از فشردن و ساییدن جلوگیری کنند.

نایت گارد چگونه از دندان‌ها محافظت می‌کند؟

در حالت طبیعی، دندان‌های فک بالا و پایین نباید ساعت‌ها با فشار شدید روی یکدیگر قرار داشته باشند.

در دندان‌قروچه شبانه، عضلات فک می‌توانند باعث تماس مکرر و پرقدرت دندان‌ها شوند. این فشار در صورت ادامه ممکن است موجب سایش سطح دندان یا آسیب به ترمیم‌ها شود.

نایت گارد مانند یک لایه واسطه میان دو فک عمل می‌کند.

در نتیجه، اگر فرد هنگام خواب فک خود را فشار دهد یا دندان‌ها را بساید، بخش قابل توجهی از تماس به جای دندان با سطح نایت گارد انجام می‌شود.

نکته مهم این است که نایت گارد الزاماً فرمان عصبی ایجادکننده دندان‌قروچه را متوقف نمی‌کند؛ بنابراین باید آن را بیشتر وسیله‌ای برای محافظت از دندان‌ها و کنترل پیامدهای براکسیسم دانست، نه درمان قطعی علت بیماری.

چه کسانی به نایت گارد نیاز دارند؟

وجود دندان‌قروچه خفیف همیشه به معنی ضرورت استفاده از نایت گارد نیست. درمان براکسیسم بسته به شدت علائم و میزان آسیب متفاوت است.

دندانپزشک ممکن است استفاده از محافظ شبانه را زمانی پیشنهاد کند که نشانه‌هایی مانند موارد زیر وجود داشته باشد:

• ساییدگی غیرعادی دندان‌ها
• لب‌پریدگی یا ترک مکرر دندان
• فشردن شدید فک هنگام خواب
• صدای دندان‌قروچه در شب
• حساسیت دندان ناشی از سایش
• آسیب مکرر به بعضی ترمیم‌ها
• درد یا خستگی عضلات فک
• سردردهای صبحگاهی مرتبط با فشردن فک

دندانپزشک می‌تواند علاوه بر بررسی سایش دندان‌ها، حساسیت عضلات فک و سایر نشانه‌های براکسیسم را نیز ارزیابی کند.

نایت گارد برای دندان قروچه

یکی از اصلی‌ترین موارد استفاده از نایت گارد، دندان قروچه شبانه یا Sleep Bruxism است.

براکسیسم وضعیتی است که فرد دندان‌های خود را می‌فشارد یا روی یکدیگر می‌ساید و می‌تواند هنگام بیداری یا خواب اتفاق بیفتد.

در براکسیسم شبانه، فرد اغلب از رفتار خود آگاه نیست. گاهی همسر یا فردی که کنار او می‌خوابد صدای ساییده شدن دندان‌ها را متوجه می‌شود.

اگر فشار زیاد باشد، ممکن است به‌مرور مشکلاتی مانند:

• سایش مینا
• حساسیت دندان
• ترک یا شکستگی
• درد عضلات فک
• سردرد
• آسیب بعضی ترمیم‌های دندانی

ایجاد شود.

استفاده از نایت گارد می‌تواند از دندان‌ها محافظت کند، اما در صورت وجود علت زمینه‌ای مانند استرس، برخی اختلالات خواب یا عوامل دیگر، بررسی آنها نیز اهمیت دارد.

انواع نایت گارد

نایت گاردها را می‌توان بر اساس جنس، طراحی و نحوه ساخت به انواع مختلف تقسیم کرد.

نایت گارد نرم

این مدل از مواد انعطاف‌پذیر ساخته می‌شود و معمولاً در دهان نرم‌تر احساس می‌شود.

انتخاب نایت گارد نرم باید بر اساس شرایط بیمار انجام شود و صرف نرم بودن آن به معنی مناسب بودن برای همه افراد نیست.

نایت گارد سخت

این نوع از مواد سخت‌تر ساخته می‌شود و دندانپزشک می‌تواند سطح آن را متناسب با وضعیت تماس دندان‌ها تنظیم کند.

اسپلینت‌ها و محافظ‌ها می‌توانند از مواد سخت یا نرم ساخته شوند و روی دندان‌های فک بالا یا پایین قرار گیرند.

نایت گارد ترکیبی

بعضی محافظ‌ها ساختار چندلایه دارند و از ترکیب بخش نرم و سخت ساخته می‌شوند.

هدف از این طراحی می‌تواند ایجاد تعادل میان راحتی و مقاومت باشد. اسناد مربوط به محافظ‌های اکلوزال به وجود وسایلی با اجزای سخت و نرم است.

انتخاب میان این مدل‌ها بهتر است توسط دندانپزشک انجام شود؛ زیرا شدت براکسیسم، وضعیت بایت و شرایط دندان‌ها در انتخاب وسیله اهمیت دارند.

نایت گارد آماده چیست؟

نایت گاردهای آماده معمولاً به‌صورت عمومی و بدون قالب‌گیری اختصاصی از دندان‌های فرد عرضه می‌شوند.

برخی مدل‌ها مستقیماً قابل استفاده هستند و برخی دیگر با گرم شدن و فشار دادن روی دندان شکل می‌گیرند.

مزیت اصلی آنها دسترسی آسان‌تر است، اما مشکل اینجاست که شکل فک و دندان‌های افراد با یکدیگر متفاوت است.

اگر محافظ:

• بیش از حد شل باشد؛
• فشار نامناسب ایجاد کند؛
• تنها بخشی از قوس دندانی را بپوشاند؛
• یا باعث تغییر نحوه تماس دندان‌ها شود،

ممکن است استفاده طولانی‌مدت از آن مناسب نباشد.

مواردی از تغییر بایت در اثر استفاده نامناسب از برخی محافظ‌های آماده نیز در گزارش‌های دندانپزشکی مطرح شده است.

بنابراین اگر قرار است نایت گارد به شکل منظم و طولانی‌مدت استفاده شود، ارزیابی دندانپزشکی اهمیت زیادی دارد.

نایت گارد اختصاصی چیست؟

نایت گارد اختصاصی بر اساس شکل واقعی دندان‌های همان فرد ساخته می‌شود.

دندانپزشک ابتدا وضعیت دندان‌ها، بایت و فک را بررسی می‌کند و سپس قالب یا اسکن دندان تهیه می‌شود. وسیله بر اساس این اطلاعات ساخته شده و در صورت نیاز روی تماس‌های آن تنظیم انجام می‌شود.

دندانپزشک می‌تواند محافظ یا اسپلینتی بسازد که به‌طور دقیق روی دندان‌های فک بالا یا پایین قرار گیرد.

نایت گارد آماده بهتر است یا اختصاصی؟

برای استفاده گهگاهی، برخی افراد ممکن است به سراغ مدل‌های آماده بروند؛ اما در دندان‌قروچه مکرر یا شدید بهتر است ابتدا علت و شدت مشکل توسط دندانپزشک بررسی شود.

مزیت نایت گارد اختصاصی این است که:

• متناسب با دندان‌های فرد ساخته می‌شود؛
• نحوه تماس دندان‌ها را می‌توان بررسی و تنظیم کرد؛
• دندانپزشک می‌تواند وضعیت آن را در مراجعات بعدی کنترل کند؛
• در صورت ایجاد فشار یا ناراحتی، امکان اصلاح آن وجود دارد.

بنابراین نباید صرفاً بر اساس قیمت یا ضخامت محافظ، نوع نایت گارد را انتخاب کرد.

نایت گارد بالا بهتر است یا پایین؟

نایت گارد می‌تواند برای فک بالا یا فک پایین ساخته شود.

اینکه کدام گزینه مناسب‌تر است به عوامل متعددی بستگی دارد؛ از جمله:

• وضعیت دندان‌ها
• شکل قوس دندانی
• نوع بایت
• وجود روکش یا ترمیم
• شرایط فک
• راحتی بیمار

بنابراین نمی‌توان گفت نایت گارد فک بالا همیشه بهتر از فک پایین است یا برعکس.

انتخاب باید بعد از معاینه انجام شود.

آیا نایت گارد دندان قروچه را درمان می‌کند؟

این یکی از مهم‌ترین نکاتی است که باید درباره محافظ شبانه بدانید:

نایت گارد لزوماً خود دندان‌قروچه را متوقف نمی‌کند.

عملکرد اصلی آن محافظت از دندان‌ها در برابر آسیب ناشی از تماس و فشار است.

اگر براکسیسم با عواملی مثل استرس، اضطراب، اختلال خواب یا بعضی داروها ارتباط داشته باشد، ممکن است بررسی و درمان جداگانه آن عامل نیز لازم باشد.

در نتیجه، بهتر است نایت گارد بخشی از یک برنامه درمانی باشد، نه تنها اقدام برای همه بیماران.

نایت گارد برای درد فک و مفصل TMJ

برخی افراد از نایت گارد با هدف کاهش درد مفصل فک یا TMD استفاده می‌کنند، اما در این زمینه باید احتیاط بیشتری داشت.

شواهد کافی برای اینکه وسایل داخل دهانی در همه بیماران باعث بهبود درد اختلال مفصل گیجگاهی فکی شوند وجود ندارد. همچنین اگر چنین وسیله‌ای تجویز شود، نباید به‌گونه‌ای طراحی شده باشد که بایت را به‌طور دائمی تغییر دهد.

اگر پس از استفاده از نایت گارد:

• درد فک افزایش پیدا کرد؛
• احساس کردید دندان‌ها مانند قبل روی هم قرار نمی‌گیرند؛
• یا حرکت فک مشکل پیدا کرد،

استفاده از وسیله را ادامه ندهید و برای بررسی با دندانپزشک یا پزشک مشورت کنید.

نحوه استفاده از نایت گارد

نایت گارد مخصوص براکسیسم معمولاً هنگام خواب استفاده می‌شود.

اگر محافظ توسط دندانپزشک ساخته شده است، باید دقیقاً مطابق دستور او استفاده شود.

به‌طور کلی:

1. قبل از قرار دادن محافظ، دندان‌ها را تمیز کنید.
2. نایت گارد را روی فک تعیین‌شده قرار دهید.
3. آن را با فشار زیاد یا جویدن در جای خود قرار ندهید، مگر طراحی آن چنین کاری را ایجاب کند.
4. صبح وسیله را خارج و تمیز کنید.
5. در صورت تغییر فرم یا شل شدن، برای بررسی مراجعه کنید.

اگر نایت گارد باعث درد یا تغییر محسوس بایت شود، باید توسط دندانپزشک بررسی شود.

چگونه نایت گارد را تمیز کنیم؟

رعایت بهداشت نایت گارد اهمیت زیادی دارد؛ زیرا وسیله ساعت‌ها در محیط دهان قرار می‌گیرد.

برای مراقبت معمول می‌توان:

• بعد از خارج کردن آن، محافظ را با آب خنک بشویید؛
• آن را به‌آرامی با مسواک مناسب تمیز کنید؛
• طبق دستور دندانپزشک از روش یا محلول توصیه‌شده استفاده کنید؛
• بعد از تمیز شدن آن را در جعبه مناسب نگهداری کنید.

توصیه می شود محافظ با آب سرد شسته شود و از آب جوش یا بسیار گرم استفاده نشود، زیرا حرارت می‌تواند شکل آن را تغییر دهد.

آیا می‌توان نایت گارد را با آب داغ شست؟

بهتر است این کار را انجام ندهید.

بعضی مواد مورد استفاده در محافظ‌های دهانی در برابر گرما تغییر شکل می‌دهند. آب بسیار گرم می‌تواند فرم وسیله را تغییر دهد.

نایت گارد چقدر عمر می‌کند؟

برای عمر نایت گارد نمی‌توان یک عدد ثابت تعیین کرد.

دوام آن به عواملی مانند:

• جنس محافظ
• شدت دندان‌قروچه
• ضخامت وسیله
• نحوه نگهداری
• دفعات استفاده
• تغییرات دندانی

بستگی دارد.

در فردی که دندان‌قروچه شدید دارد ممکن است سطح محافظ به‌تدریج ساییده شود.

اگر نایت گارد ترک خورده، سوراخ شده، تغییر شکل داده یا دیگر به‌خوبی روی دندان قرار نمی‌گیرد، بهتر است توسط دندانپزشک بررسی شود.

آیا نایت گارد باید سفت باشد؟

نایت گارد باید به شکلی باشد که روی دندان‌ها پایدار و راحت قرار گیرد.

وسیله نباید آن‌قدر شل باشد که در خواب حرکت کند و نباید به شکلی باشد که فشار غیرطبیعی یا درد ایجاد کند.

اگر بعد از قرار دادن محافظ احساس می‌کنید:

• یک دندان تحت فشار شدید است؛
• لثه زخم می‌شود؛
• فک درد می‌گیرد؛
• یا بایت تغییر کرده است،

نیاز به بررسی و احتمالاً تنظیم وجود دارد.

آیا می‌توان با نایت گارد آب خورد؟

در استفاده معمول، نایت گارد برای زمان خواب طراحی شده است و نیازی به خوردن یا نوشیدن همراه آن وجود ندارد.

برای جلوگیری از تجمع مواد غذایی یا آلودگی بهتر است هنگام خوردن غذا وسیله خارج شود.

نحوه استفاده دقیق از هر محافظ باید مطابق توصیه دندانپزشک یا سازنده همان وسیله باشد.

آیا نایت گارد باعث تغییر فرم دندان می‌شود؟

نایت گاردی که به‌درستی طراحی و تنظیم شده است نباید با هدف ایجاد تغییر دائمی در بایت استفاده شود.

با این حال، استفاده نامناسب از بعضی محافظ‌ها، به‌خصوص وسایلی که تنها بخشی از دندان‌ها را می‌پوشانند، می‌تواند مشکل‌ساز شود و تغییرات اکلوزالی در گزارش‌های بالینی ثبت شده است.

اگر بعد از خارج کردن محافظ احساس می‌کنید تماس دندان‌های شما نسبت به گذشته تغییر کرده و این حالت برطرف نمی‌شود، بهتر است مراجعه کنید.

چه زمانی نباید خودسرانه نایت گارد بخریم؟

اگر یکی از شرایط زیر وجود دارد، بهتر است قبل از انتخاب محافظ با دندانپزشک مشورت کنید:

• دندان‌قروچه شدید
• درد قابل توجه مفصل فک
• محدودیت باز کردن دهان
• روکش یا ایمپلنت‌های متعدد
• شکستگی یا سایش شدید دندان
• تغییر بایت
• وجود ارتودنسی
• خرخر شدید یا احتمال آپنه خواب

در بعضی افراد، دندان‌قروچه شبانه ممکن است همزمان با اختلالات خواب دیده شود و دندانپزشک در صورت نیاز می‌تواند فرد را برای بررسی بیشتر به متخصص خواب ارجاع دهد.

چه زمانی باید نایت گارد را تعویض کرد؟

در موارد زیر بهتر است وسیله بررسی و در صورت لزوم تعویض شود:

• ایجاد ترک یا شکستگی
• ایجاد سوراخ ناشی از دندان‌قروچه
• تغییر شکل محافظ
• شل شدن روی دندان‌ها
• ایجاد لبه‌های تیز
• بوی نامطبوع ماندگار با وجود تمیز کردن
• تغییر بایت یا وضعیت دندان‌ها
• انجام درمان‌های جدید دندانپزشکی که باعث تغییر فرم دندان شده‌اند

حتی اگر محافظ سالم به نظر برسد، بررسی آن در مراجعات دندانپزشکی می‌تواند مفید باشد.

آیا کودکان می‌توانند از نایت گارد استفاده کنند؟

کودکان نیز ممکن است دندان‌قروچه داشته باشند، اما بسیاری از موارد در کودکان الزاماً نیاز به درمان ندارند.

از طرف دیگر، فک و دندان‌های کودک در حال رشد و تغییر هستند؛ بنابراین استفاده خودسرانه و طولانی‌مدت از محافظ شبانه مناسب نیست.

اگر دندان‌قروچه کودک شدید است، دندان‌های او آسیب دیده یا همراه با خرخر و مشکلات خواب است، بهتر است وضعیت توسط دندانپزشک بررسی شود.

مزایای نایت گارد چیست؟

در فردی که واقعاً به محافظ نیاز دارد، مهم‌ترین مزایا عبارت‌اند از:

• کاهش تماس مستقیم دندان‌ها
• محافظت از مینای دندان در برابر سایش
• کاهش احتمال آسیب بیشتر ناشی از براکسیسم
• محافظت از بعضی ترمیم‌های دندانی
• ایجاد یک سطح محافظ میان دو فک

هدف اصلی این وسیله محافظت مکانیکی از دندان‌ها است.

معایب و مشکلات احتمالی نایت گارد

نایت گارد نیز مانند هر وسیله دیگری ممکن است برای برخی افراد مشکلاتی ایجاد کند.

از جمله:

• احساس جسم خارجی در دهان در روزهای اول
• افزایش ترشح بزاق
• ناراحتی در صورت نامناسب بودن اندازه
• فشار روی بعضی دندان‌ها
• تغییر بایت در صورت طراحی یا استفاده نامناسب
• نیاز به تمیز کردن روزانه
• فرسوده شدن در افراد دارای دندان‌قروچه شدید

به همین دلیل، وسیله‌ای که باعث درد یا تغییر پایدار بایت شده است نباید بدون ارزیابی ادامه پیدا کند.

نتیجه‌گیری

نایت گارد وسیله‌ای داخل دهانی است که عمدتاً برای محافظت از دندان‌ها در افرادی که هنگام خواب دندان‌های خود را می‌فشارند یا می‌سایند استفاده می‌شود. این وسیله با ایجاد یک لایه بین دندان‌های فک بالا و پایین می‌تواند از تماس مستقیم و آسیب ناشی از دندان‌قروچه جلوگیری کند.

با این حال، نایت گارد را نباید درمان قطعی همه علل دندان‌قروچه دانست. اگر استرس، اختلال خواب یا عامل دیگری در ایجاد براکسیسم نقش داشته باشد، بررسی علت زمینه‌ای نیز اهمیت دارد.

همچنین انتخاب مدل آماده، نرم یا سخت نباید فقط بر اساس قیمت انجام شود. اگر دندان‌قروچه شدید، درد فک، سایش دندان یا آسیب مکرر ترمیم‌ها دارید، بهتر است ابتدا دندانپزشک وضعیت دندان‌ها و بایت را بررسی کند و سپس نوع مناسب محافظ شبانه را مشخص کند.