مکیدن انگشت شصت نوزاد به دندانش آسیب می‌زند؟ پاسخ دندانپزشکی

مکیدن انگشت شصت یکی از رفتارهای طبیعی در نوزادان و کودکان خردسال است. بسیاری از نوزادان برای آرام شدن، خوابیدن یا احساس امنیت انگشت خود را می‌مکند و در ماه‌های ابتدایی زندگی معمولاً جای نگرانی وجود ندارد. اما سؤال مهم والدین این است که آیا مکیدن انگشت شصت نوزاد به دندانش آسیب می‌زند؟

پاسخ به سن کودک، شدت مکیدن و مدت ادامه این عادت بستگی دارد. مکیدن طولانی و شدید، به‌خصوص اگر تا سال‌های بعد ادامه پیدا کند، می‌تواند روی موقعیت دندان‌های جلویی، نحوه بسته شدن دندان‌ها و حتی شکل فک و سقف دهان اثر بگذارد. در ادامه بررسی می‌کنیم این عادت تا چه سنی طبیعی است و چه زمانی باید برای ترک آن اقدام کرد.

آیا مکیدن انگشت شصت نوزاد به دندانش آسیب می‌زند؟

در ماه‌ها و سال‌های ابتدایی زندگی، مکیدن انگشت معمولاً یک رفلکس طبیعی و آرام‌بخش است و به‌تنهایی به معنی وجود مشکل نیست.

انجمن دندانپزشکی آمریکا توضیح می‌دهد که مکیدن انگشت، شصت یا پستانک در کودکان خردسال طبیعی است و بسیاری از کودکان بین ۲ تا ۴ سالگی این عادت را خودبه‌خود کنار می‌گذارند. مشکل بیشتر زمانی ایجاد می‌شود که مکیدن شدید و طولانی ادامه پیدا کند، به‌خصوص زمانی که دندان‌های دائمی در حال رویش هستند.

بنابراین:

مکیدن شصت در یک نوزاد چندماهه معمولاً به دندان‌ها آسیب دائمی نمی‌زند، اما ادامه طولانی این عادت می‌تواند خطر تغییر فرم دندان‌ها و فک را افزایش دهد.

چرا نوزاد انگشت شصتش را می‌مکد؟

نوزادان ممکن است حتی قبل از تولد رفتار مکیدن داشته باشند. مکیدن فقط برای تغذیه نیست و می‌تواند نقش آرام‌بخش هم داشته باشد.

کودک ممکن است شصت خود را بیشتر در شرایط زیر بمکد:

• هنگام خواب‌آلودگی
• قبل از خواب
• زمانی که خسته است
• هنگام گرسنگی
• زمانی که بی‌قرار یا مضطرب است
• برای آرام کردن خودش
• زمانی که حوصله‌اش سر رفته است

انجمن دندانپزشکی آمریکا مکیدن انگشت را یک رفتار طبیعی می‌داند که می‌تواند به کودک احساس امنیت و آرامش بدهد و حتی در به خواب رفتن کمک کند.

مکیدن انگشت تا چه سنی طبیعی است؟

در نوزادی و سال‌های اول کودکی، این رفتار معمولاً طبیعی است.

بسیاری از کودکان بین ۲ تا ۴ سالگی بدون مداخله خاصی مکیدن انگشت را کنار می‌گذارند.

آکادمی دندانپزشکی کودکان آمریکا نیز توصیه می‌کند اگر عادت مکیدن انگشت یا شصت پس از حدود ۳ سالگی ادامه پیدا کند، بهتر است موضوع با دندانپزشک کودکان مطرح شود.

این به این معنی نیست که در روز تولد سه‌سالگی ناگهان دندان‌ها آسیب می‌بینند؛ بلکه هرچه عادت طولانی‌تر شود، احتمال ایجاد تغییرات دندانی بیشتر می‌شود.

مکیدن انگشت چگونه به دندان کودک آسیب می‌زند؟

وقتی کودک به‌طور مکرر و با فشار شصت خود را در دهان قرار می‌دهد، نیروی مداومی به دندان‌ها، فک و بافت‌های اطراف وارد می‌شود.

در صورتی که این فشار برای مدت طولانی ادامه داشته باشد، ممکن است روی نحوه رشد و قرارگیری دندان‌ها اثر بگذارد.

شدت آسیب به سه عامل اصلی بستگی دارد:

• مدت زمان: کودک چند ساعت در روز انگشتش را می‌مکد؟
• دفعات: این رفتار هر چند وقت یک‌بار انجام می‌شود؟
• شدت: کودک فقط انگشت را داخل دهان نگه می‌دارد یا با قدرت می‌مکد؟

کودکی که شصت را بدون فشار زیاد در دهان نگه می‌دارد، معمولاً نسبت به کودکی که با شدت زیاد انگشت را می‌مکد، در معرض خطر کمتری برای تغییرات دندانی قرار دارد.

عوارض مکیدن انگشت شصت برای دندان چیست؟

اگر عادت شدید و طولانی باشد، ممکن است تغییراتی در وضعیت دندان‌ها و بایت ایجاد شود.

۱. جلو آمدن دندان‌های جلویی بالا

یکی از شناخته‌شده‌ترین عوارض مکیدن طولانی شصت، جلو آمدن یا متمایل شدن دندان‌های پیشین بالاست.

فشار مداوم انگشت می‌تواند به‌مرور موقعیت این دندان‌ها را تغییر دهد.

آکادمی دندانپزشکی کودکان آمریکا گزارش می‌کند که مکیدن طولانی انگشت می‌تواند با افزایش فاصله افقی دندان‌های بالا و پایین یا Overjet ارتباط داشته باشد.

۲. اپن بایت یا باز ماندن دندان‌های جلو

در بعضی کودکان، حتی زمانی که دندان‌های عقب کاملاً روی هم قرار می‌گیرند، دندان‌های جلویی بالا و پایین به یکدیگر نمی‌رسند.

به این وضعیت Open Bite یا اپن بایت گفته می‌شود.

قرار گرفتن مداوم انگشت بین دندان‌های جلویی می‌تواند در ایجاد این مشکل نقش داشته باشد. مکیدن طولانی غیرتغذیه‌ای با کاهش همپوشانی دندان‌های جلو و ایجاد اپن بایت ارتباط دارد.

۳. تغییر فرم فک بالا

مکیدن طولانی و شدید ممکن است فقط روی دندان‌ها اثر نگذارد و بر شکل قوس دندانی نیز تأثیر بگذارد.

در برخی کودکان ممکن است عرض قوس فک بالا کاهش پیدا کند.

هرچه عادت طولانی‌تر و شدیدتر باشد، احتمال این تغییرات بیشتر خواهد بود.

۴. کراس بایت

کراس بایت خلفی یکی دیگر از تغییراتی است که با عادت مکیدن طولانی انگشت ارتباط دارد.

در این حالت، نحوه قرار گرفتن دندان‌های بالا و پایین روی یکدیگر در قسمت‌های جانبی طبیعی نیست.

۵. تغییر در سقف دهان

انجمن دندانپزشکی آمریکا اشاره می‌کند که مکیدن طولانی‌مدت ممکن است علاوه بر موقعیت دندان‌ها، باعث تغییراتی در سقف دهان نیز شود.

این مشکلات معمولاً بیشتر در کودکانی دیده می‌شوند که عادت بسیار طولانی یا شدید دارند.

آیا مکیدن شصت روی دندان شیری هم اثر می‌گذارد؟

بله، در صورت شدید بودن عادت ممکن است دندان‌های شیری نیز تحت تأثیر قرار بگیرند.

اگرچه نگرانی اصلی درباره ادامه عادت تا زمان رویش دندان‌های دائمی است، انجمن دندانپزشکی آمریکا می‌گوید کودکان با مکیدن شدید ممکن است حتی در دندان‌های شیری نیز تغییراتی نشان دهند.

بنابراین اگر والدین متوجه تغییر فرم دندان‌های جلویی کودک شده‌اند، لازم نیست منتظر رویش دندان دائمی بمانند و بهتر است دندانپزشک کودکان وضعیت را بررسی کند.

آیا دندان‌ها بعد از ترک مکیدن انگشت درست می‌شوند؟

در برخی کودکان، اگر عادت در سن مناسب ترک شود، بخشی از تغییرات دندانی ممکن است با رشد کودک بهتر شود.

اما این موضوع به عواملی مانند:

• سن کودک
• شدت تغییرات
• مدت ادامه عادت
• وضعیت فک
• و زمان ترک مکیدن

بستگی دارد.

هرچه عادت زودتر متوقف شود، احتمال اینکه رشد طبیعی دهان و فک بتواند بخشی از تغییرات را اصلاح کند بیشتر است.

با این حال، بعضی تغییرات ناشی از مکیدن طولانی ممکن است پس از توقف عادت نیز باقی بمانند و در آینده به درمان ارتودنسی نیاز داشته باشند. آکادمی دندانپزشکی کودکان آمریکا نیز هشدار می‌دهد که برخی تغییرات دهانی می‌توانند حتی پس از ترک عادت ادامه داشته باشند.

مکیدن انگشت یا پستانک؛ کدام برای دندان بدتر است؟

هر دو عادت در صورت ادامه طولانی می‌توانند روی دندان‌ها و فک تأثیر بگذارند.

اما یک تفاوت عملی مهم وجود دارد:

ترک پستانک معمولاً آسان‌تر از ترک انگشت است.

پستانک را والدین می‌توانند به‌تدریج محدود و در نهایت حذف کنند، اما انگشت همیشه در دسترس کودک است.

البته این به معنی بی‌ضرر بودن استفاده طولانی از پستانک نیست؛ مکیدن طولانی پستانک نیز می‌تواند تغییرات مشابهی در دندان‌ها ایجاد کند.

آیا باید جلوی مکیدن انگشت نوزاد را بگیریم؟

در یک نوزاد چندماهه معمولاً نیازی نیست به‌طور مداوم انگشت را از دهانش بیرون بکشید.

مکیدن برای نوزاد یک رفتار طبیعی و آرام‌بخش است.

تمرکز اصلی باید روی ادامه پیدا نکردن طولانی‌مدت عادت باشد، نه جلوگیری سختگیرانه در ماه‌های ابتدایی زندگی.

اگر کودک خردسال است و هنوز سن زیادی ندارد، معمولاً مشاهده و پیگیری کافی است.

از چه سنی باید مکیدن انگشت را ترک داد؟

بهتر است فرآیند کاهش عادت قبل از اینکه این رفتار طولانی شود شروع شود.

اگر کودک بالای ۳ سال همچنان مرتب انگشت خود را می‌مکد، مراجعه به دندانپزشک کودکان می‌تواند کمک کند مشخص شود آیا تاکنون تغییری در دندان‌ها ایجاد شده است یا خیر.

چگونه مکیدن انگشت کودک را ترک دهیم؟

برخورد خشن معمولاً بهترین روش نیست.

کودک ممکن است برای آرام شدن یا کاهش اضطراب انگشت خود را بمکد. بنابراین تنبیه، مسخره کردن یا دعوا کردن می‌تواند نتیجه معکوس داشته باشد.

کودک را تشویق کنید

به‌جای تمرکز بر دفعاتی که کودک انگشتش را می‌مکد، زمانی که این کار را انجام نمی‌دهد او را تشویق کنید.

مثلاً می‌توان از:

• تشویق کلامی
• جدول ستاره
• برچسب جایزه
• جایزه کوچک برای چند شب موفق

استفاده کرد.

محرک رفتار را پیدا کنید

بررسی کنید کودک چه زمانی بیشتر انگشتش را می‌مکد:

• زمان خواب؟
• هنگام اضطراب؟
• زمان خستگی؟
• وقتی تنهاست؟
• هنگام تماشای تلویزیون؟

اگر علت اصلی نیاز به آرامش است، فراهم کردن روش‌های دیگری برای آرام شدن می‌تواند کمک کند.

کودک را در تصمیم‌گیری شریک کنید

در کودکان بزرگ‌تر بهتر است خود کودک نیز در فرآیند ترک عادت نقش داشته باشد.

از دندانپزشک کمک بگیرید

گاهی توضیح دندانپزشک به کودک درباره تأثیر مکیدن روی دندان‌ها بیشتر از تذکر والدین اثر دارد.

اگر روش‌های ساده موفق نباشند و عادت شدید باشد، دندانپزشک کودکان ممکن است روش‌های دیگری را پیشنهاد کند.

چه زمانی به دندانپزشک کودکان مراجعه کنیم؟

اگر هر یک از موارد زیر وجود دارد، بهتر است کودک توسط دندانپزشک ارزیابی شود:

• مکیدن انگشت پس از ۳ سالگی همچنان شدید است.
• کودک ساعت‌های زیادی در روز انگشتش را می‌مکد.
• دندان‌های جلویی بالا در حال جلو آمدن هستند.
• هنگام بستن دهان بین دندان‌های جلو فاصله باقی می‌ماند.
• دندان‌های بالا و پایین درست روی هم قرار نمی‌گیرند.
• شکل فک یا دندان‌های کودک تغییر کرده است.
• کودک در حال نزدیک شدن به سن رویش دندان‌های دائمی است ولی هنوز انگشتش را می‌مکد.

آیا مکیدن انگشت باعث نیاز به ارتودنسی می‌شود؟

نه در همه کودکان.

بسیاری از کودکان این عادت را زود ترک می‌کنند و هیچ مشکل مهمی در دندان‌ها ایجاد نمی‌شود.

اما ادامه طولانی و شدید مکیدن می‌تواند احتمال مشکلاتی مانند:

• جلو آمدن دندان‌ها
• اپن بایت
• کراس بایت
• تغییر شکل قوس فک

را افزایش دهد.

اگر این تغییرات پس از ترک عادت باقی بمانند، ممکن است در آینده بررسی ارتودنسی لازم شود.

جمع‌بندی؛ مکیدن انگشت نوزاد چه زمانی برای دندان خطرناک می‌شود؟

در پاسخ به سؤال «مکیدن انگشت شصت نوزاد به دندانش آسیب می‌زند؟» باید گفت که در نوزادان و کودکان کم‌سن، مکیدن انگشت معمولاً یک رفتار طبیعی و آرام‌بخش است و به‌تنهایی جای نگرانی ندارد.

مشکل زمانی بیشتر مطرح می‌شود که عادت طولانی، مکرر و شدید باشد و تا سال‌های بعد ادامه پیدا کند. چنین عادتی می‌تواند با جلو آمدن دندان‌های بالا، اپن بایت، تغییر عرض فک و کراس بایت ارتباط داشته باشد.

بسیاری از کودکان بین ۲ تا ۴ سالگی خودبه‌خود مکیدن انگشت را کنار می‌گذارند، اما اگر این عادت پس از حدود ۳ سالگی همچنان شدید باشد، بهتر است برای کاهش تدریجی آن اقدام شود و وضعیت دندان‌ها توسط دندانپزشک کودکان بررسی شود.