جرمگیری دندان هر چند بار یکبار باید انجام شود؟ بررسی فاصله مناسب جرمگیری
جرمگیری یکی از روشهای مهم برای پاک کردن جرم سختشده و رسوباتی است که با مسواک و نخ دندان از سطح دندان...
این محتوا برای افزایش آگاهی عمومی نوشته شده و جایگزین ویزیت، معاینه، رادیوگرافی یا درمان توسط دندانپزشک نیست.
جرمگیری یکی از روشهای مهم برای پاک کردن جرم سختشده و رسوباتی است که با مسواک و نخ دندان از سطح دندان جدا نمیشوند. اما یکی از سوالات رایج این است که جرمگیری دندان هر چند بار یکبار باید انجام شود؟ برخلاف تصور عمومی، نمیتوان برای همه افراد نسخه ثابت «هر ۶ ماه یکبار» پیچید. بعضی افراد ممکن است به جرمگیری و مراقبت حرفهای در فاصلههای کوتاهتر نیاز داشته باشند، در حالی که در فردی با لثه سالم، بهداشت دهان مناسب و تشکیل جرم کم، دندانپزشک ممکن است فاصله بیشتری را مناسب بداند. انجمن دندانپزشکی آمریکا نیز تأکید میکند تعداد مراجعات دندانپزشکی باید متناسب با نیاز هر فرد تعیین شود. بنابراین بهترین زمان جرمگیری به وضعیت لثه، میزان تشکیل جرم، سابقه بیماری پریودنتال و کیفیت بهداشت دهان بستگی دارد.
بالاخره جرمگیری دندان هر چند وقت یکبار باید انجام شود؟
پاسخ کوتاه این است: یک فاصله ثابت برای همه افراد وجود ندارد.
در بسیاری از افراد، مراجعه دورهای تقریباً هر ۶ ماه برای بررسی سلامت دهان رایج است؛ اما این موضوع به معنی آن نیست که همه افراد باید دقیقاً هر ۶ ماه جرمگیری شوند.
برای مثال:
- فردی با دندان و لثه سالم و جرم کم ممکن است به جرمگیری مکرر نیاز نداشته باشد.
- فردی که سریع جرم میگیرد ممکن است به پاکسازی حرفهای در فواصل کوتاهتر نیاز داشته باشد.
- بیماران دارای سابقه پریودنتیت ممکن است برنامه نگهدارنده هر چند ماه یکبار داشته باشند.
- در افرادی با ریسک پایین، فاصله مراجعات دندانپزشکی میتواند طولانیتر باشد.
ADA اعلام میکند بعضی افراد فقط یک یا دو بار در سال به مراجعه دندانپزشکی نیاز دارند و بعضی دیگر باید دفعات بیشتری مراجعه کنند. NHS نیز فاصله معاینات را بر اساس میزان خطر بیماری تعیین میکند، نه بر اساس یک قانون ثابت ششماهه.
بنابراین پاسخ دقیق به سؤال «هر چند ماه یک بار جرمگیری کنیم؟» پس از معاینه دندان و لثه مشخص میشود.
آیا جرمگیری هر ۶ ماه یکبار ضروری است؟
نه لزوماً.
مدتهاست مراجعه ششماهه به دندانپزشک بهعنوان یک الگوی عمومی شناخته میشود، اما شواهد علمی نشان میدهد نیاز واقعی افراد متفاوت است.
یک مرور کاکرین که جرمگیری و پولیش روتین را در بزرگسالان بدون بیماری شدید پریودنتال بررسی کرد، تفاوت مهمی میان جرمگیری برنامهریزیشده هر ۶ ماه و هر ۱۲ ماه از نظر برخی شاخصهای سلامت لثه پیدا نکرد. این موضوع به معنی بیفایده بودن جرمگیری نیست؛ بلکه نشان میدهد انجام خودکار آن در فاصله ثابت ششماهه برای همه افراد پشتوانه محکمی ندارد.
بهتر است دندانپزشک بر اساس شرایط دهان شما مشخص کند آیا در مراجعه بعدی واقعاً جرمگیری لازم است یا تنها معاینه کافی خواهد بود.
جرم دندان چگونه ایجاد میشود؟
روی سطح دندانها بهطور مداوم لایهای از پلاک میکروبی تشکیل میشود. بخش زیادی از پلاک را میتوان با مسواک زدن و تمیز کردن فضای بین دندانها کنترل کرد.
اما اگر پلاک بهطور کامل پاک نشود، بهمرور مواد معدنی موجود در بزاق در آن رسوب میکنند و پلاک نرم به جرم یا Dental Calculus تبدیل میشود.
جرم سختشده را معمولاً نمیتوان با مسواک معمولی از روی دندان برداشت و برای پاک کردن آن به تجهیزات حرفهای دندانپزشکی نیاز است.
به همین دلیل، ADA و CDC بر مسواک زدن دو بار در روز و تمیز کردن فضای میان دندانها بهصورت روزانه برای کنترل پلاک تأکید میکنند.
چه افرادی ممکن است به جرمگیری در فاصله کوتاهتری نیاز داشته باشند؟
میزان تشکیل جرم در افراد مختلف یکسان نیست. همچنین وجود بیماری لثه میتواند برنامه مراجعات را تغییر دهد.
افراد دارای بیماری لثه
بیمارانی که سابقه پریودنتیت دارند با فردی که تنها مقدار کمی جرم بالای لثه دارد یکسان نیستند.
پس از درمان بیماری پریودنتال، ممکن است بیمار وارد مرحله مراقبت نگهدارنده پریودنتال شود. فاصله جلسات در این بیماران معمولاً کوتاهتر از افراد سالم است و بر اساس شدت بیماری و عوامل خطر تعیین میشود.
آکادمی پریودنتولوژی آمریکا توضیح میدهد که در بیماری خفیف ممکن است معاینات حدود هر شش ماه انجام شوند، در حالی که در مراحل پیشرفتهتر ممکن است مراجعات هر چند ماه یکبار ضروری باشند.
افرادی که سریع جرم میگیرند
برخی افراد با وجود مسواک زدن، رسوبات بیشتری روی دندانهایشان تشکیل میشود.
خصوصیات بزاق، وضعیت دندانها، نحوه مسواک زدن و تمیز کردن فضای بین دندانها میتوانند بر تجمع پلاک و جرم اثر داشته باشند.
اگر دندانپزشک در هر مراجعه مقدار زیادی جرم مشاهده کند، ممکن است فاصله جلسات کوتاهتر در نظر گرفته شود.
افراد دارای سابقه پریودنتیت
در افرادی که قبلاً بیماری پریودنتال درمان شده است، مراقبت دورهای اهمیت بیشتری دارد.
برخی راهنماهای حرفهای برای بسیاری از بیماران دارای سابقه پریودنتیت، مراقبت نگهدارنده در فواصل کمتر از شش ماه و در بعضی افراد تقریباً هر سه ماه را مطرح کردهاند. با این حال، برنامه نهایی باید متناسب با خطر بیماری هر شخص تعیین شود.
افراد سیگاری
مصرف دخانیات یکی از عوامل خطر بیماریهای لثه است. بنابراین افرادی که سیگار میکشند ممکن است نیازمند نظارت دقیقتر بر سلامت لثه باشند.
CDC مصرف سیگار را با افزایش خطر و شدت بیماری لثه مرتبط میداند.
افراد مبتلا به دیابت
دیابت و سلامت لثه ارتباط مهمی با یکدیگر دارند و بیماران مبتلا به دیابت باید وضعیت لثه خود را جدیتر پیگیری کنند.
CDC توصیه میکند افراد مبتلا به دیابت حداقل سالی یک بار معاینه دندانپزشکی داشته باشند و در صورت قرمزی، تورم یا خونریزی لثه برای بررسی مراجعه کنند.
تعداد دقیق جلسات جرمگیری در این افراد نیز باید بر اساس وضعیت دهان و کنترل بیماری تعیین شود.
چه کسانی ممکن است به جرمگیری کمتری نیاز داشته باشند؟
افرادی که:
- لثه سالم دارند؛
- خونریزی یا التهاب لثه ندارند؛
- جرم کمی تشکیل میدهند؛
- دو بار در روز بهدرستی مسواک میزنند؛
- فضای بین دندانها را روزانه تمیز میکنند؛
- سابقه بیماری پریودنتال ندارند؛
- و در معاینات متوالی وضعیت دهان پایداری داشتهاند،
ممکن است نیاز به جرمگیری در فاصلههای کوتاه نداشته باشند.
حتی فاصله معاینات دندانپزشکی نیز برای افراد کمخطر میتواند بیشتر از شش ماه باشد. NICE برای بزرگسالان، بسته به سطح خطر، فاصلهای بین ۳ تا ۲۴ ماه را برای معاینات دهان و دندان قابل تنظیم میداند. توجه داشته باشید که این عدد مربوط به فاصله معاینه است و الزاماً به معنی انجام جرمگیری در تمام این جلسات نیست.
از کجا بفهمیم وقت جرمگیری رسیده است؟
زمان جرمگیری را بهتر است دندانپزشک تعیین کند، اما برخی نشانهها میتوانند نشان دهند که سلامت لثه یا تجمع جرم نیاز به بررسی دارد.
از جمله:
- دیده شدن رسوبات زرد یا قهوهای نزدیک خط لثه
- احساس زبری روی سطح دندان
- خونریزی مکرر هنگام مسواک زدن یا نخ دندان
- قرمزی یا تورم لثه
- بوی بد مداوم دهان
- التهاب اطراف دندان
- عقب رفتن لثه
- ایجاد پاکتهای لثهای
- لق شدن دندان در موارد پیشرفته
خونریزی و تورم لثه میتوانند از نشانههای بیماری پریودنتال باشند و نباید صرفاً با انجام یک جرمگیری خانگی یا استفاده از دهانشویه نادیده گرفته شوند.
تفاوت جرمگیری معمولی با جرمگیری عمیق چیست؟
یکی از نکات مهم این است که تمام درمانهایی که مردم آنها را «جرمگیری» مینامند یکسان نیستند.
جرمگیری معمولی یا Scale and Polish
در جرمگیری معمولی، رسوبات و جرمهای قابل دسترس از سطح دندانها پاک میشوند و در صورت نیاز سطح دندان پولیش میشود.
NHS جرمگیری و پولیش را روشی برای برداشتن پلاک و جرم تجمعیافته روی دندان توصیف میکند.
این نوع پاکسازی بیشتر در افرادی انجام میشود که بیماری شدید پریودنتال ندارند.
جرمگیری عمیق یا Scaling and Root Planing
در صورت وجود پریودنتیت، ممکن است پاکسازی عمیقتری لازم باشد که به آن Scaling and Root Planing یا جرمگیری و صاف کردن سطح ریشه گفته میشود.
در این درمان، پلاک و جرم زیر خط لثه و روی سطح ریشه پاک میشوند.
ADA این روش را یکی از درمانهای اصلی غیرجراحی برای پریودنتیت معرفی میکند.
بنابراین برنامه تکرار جرمگیری عمیق را نباید با جرمگیری معمولی افراد سالم اشتباه گرفت.
آیا جرمگیری زیاد به مینای دندان آسیب میزند؟
در صورت وجود اندیکاسیون و انجام صحیح توسط فرد آموزشدیده، هدف جرمگیری برداشتن رسوبات از روی دندان است، نه تراشیدن مینای سالم.
بعد از جرمگیری ممکن است بعضی افراد مدتی احساس حساسیت داشته باشند یا تصور کنند فاصله میان دندانها بیشتر شده است. در بسیاری از موارد، رسوبات ضخیم قبلاً فضای اطراف دندان را پر کرده بودند و بعد از برداشتن آنها، شکل واقعی ناحیه بیشتر دیده میشود.
با این حال، این موضوع دلیل خوبی برای انجام جرمگیری غیرضروری در فاصلههای بسیار کوتاه نیست. زمان انجام درمان باید بر اساس نیاز واقعی فرد و ارزیابی دندانپزشک تعیین شود.
آیا جرمگیری باعث لق شدن دندان میشود؟
خیر؛ جرمگیری معمولاً عامل ایجاد لق شدن دندان نیست.
در بیماری پریودنتال پیشرفته، ممکن است استخوان و بافت نگهدارنده دندان از قبل آسیب دیده باشند. جرم ضخیم اطراف دندان گاهی شرایط واقعی دندان را پنهان میکند و پس از پاک شدن آن، لق بودن دندان بیشتر احساس میشود.
خود بیماری پریودنتال میتواند باعث تخریب بافتها و استخوان نگهدارنده دندان و در نهایت لق شدن دندان شود.
آیا جرمگیری باعث سفید شدن دندان میشود؟
جرمگیری و پولیش میتوانند برخی رسوبات و لکههای سطحی را پاک کنند؛ بنابراین ممکن است بعد از درمان دندانها تمیزتر و روشنتر به نظر برسند.
اما جرمگیری همان بلیچینگ یا سفید کردن دندان نیست.
اگر رنگ طبیعی دندان تیره باشد، جرمگیری لزوماً رنگ اصلی ساختار دندان را تغییر نمیدهد.
هدف اصلی جرمگیری حفظ سلامت دهان و حذف رسوبات است، نه سفید کردن دندان.
اگر جرمگیری نکنیم چه اتفاقی میافتد؟
وجود مقدار کمی پلاک قابل کنترل با مراقبت خانگی با جرم سختشده متفاوت است.
اگر پلاک و جرم در اطراف لثه باقی بمانند، محیط مناسبی برای باقی ماندن پلاکهای جدید ایجاد میشود و التهاب لثه میتواند ادامه پیدا کند.
در افرادی که مستعد بیماری پریودنتال هستند، این مسئله اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ زیرا بیماری پیشرفته لثه میتواند به بافتهای نگهدارنده و استخوان اطراف دندان آسیب برساند. CDC توصیه میکند علاوه بر بهداشت روزانه، پاکسازی حرفهای منظم نیز بر اساس نیاز فرد انجام شود.
آیا با مسواک میتوان جرم دندان را از بین برد؟
مسواک برای برداشتن پلاک نرم بسیار مهم است، اما جرم سختشدهای که به سطح دندان چسبیده معمولاً با مسواک معمولی برداشته نمیشود.
بهترین کار این است که اجازه ندهیم مقدار زیادی پلاک تبدیل به جرم شود.
برای این منظور:
- روزی دو بار دندانها را مسواک بزنید.
- از خمیردندان حاوی فلوراید استفاده کنید.
- فضای بین دندانها را روزانه تمیز کنید.
- در صورت توصیه دندانپزشک از مسواک بیندندانی یا ابزار مناسب استفاده کنید.
- معاینات دورهای را فراموش نکنید.
ADA و CDC مسواک زدن حداقل دو بار در روز و تمیز کردن بین دندانها را از پایههای مراقبت از سلامت دهان میدانند.
فاصله جرمگیری بعد از درمان بیماری لثه چقدر است؟
افرادی که پریودنتیت داشتهاند معمولاً برنامه متفاوتی نسبت به افراد سالم دارند.
بعد از درمان اولیه، دندانپزشک یا متخصص لثه وضعیت مواردی مانند:
- عمق پاکت لثه
- خونریزی هنگام بررسی
- میزان تحلیل استخوان
- کنترل پلاک
- مصرف سیگار
- بیماریهای زمینهای
- سابقه پیشرفت پریودنتیت
را ارزیابی میکند.
بر اساس این عوامل، ممکن است مراقبت نگهدارنده هر سه تا شش ماه یا در فواصل دیگری برنامهریزی شود. AAP تأکید میکند که فاصله جلسات باید با شدت بیماری و عوامل خطر بیمار تطبیق داده شود.
جرمگیری قبل از ایمپلنت یا ارتودنسی هر چند وقت لازم است؟
وجود ایمپلنت یا ارتودنسی بهخودیخود به این معنی نیست که همه افراد باید طبق یک برنامه ثابت جرمگیری شوند.
اما وجود براکتها، پروتزها یا ایمپلنت میتواند تمیز کردن بعضی نواحی را دشوارتر کند. به همین دلیل وضعیت پلاک و سلامت لثه باید بهصورت منظم بررسی شود و دندانپزشک یا متخصص مربوطه برنامه مناسب مراقبت حرفهای را مشخص کند.
بهداشت روزانه در این افراد اهمیت ویژهای دارد و نباید جرمگیری حرفهای جایگزین مسواک و تمیز کردن فضای بین دندانها شود.
بهترین زمان برای جرمگیری دندان چه زمانی است؟
بهترین زمان زمانی است که معاینه نشان دهد رسوبات نیاز به پاکسازی حرفهای دارند یا بیمار به مراقبت پریودنتال دورهای نیاز دارد.
بهجای اینکه تنها تقویم را ملاک قرار دهید، بهتر است عواملی مانند وضعیت لثه، مقدار جرم و سابقه بیماری در نظر گرفته شوند.
به زبان ساده:
اگر لثه سالم دارید: الزاماً هر ۶ ماه به جرمگیری نیاز ندارید.
اگر سریع جرم میگیرید: ممکن است دندانپزشک فاصله کوتاهتری پیشنهاد کند.
اگر بیماری لثه دارید یا قبلاً پریودنتیت داشتهاید: ممکن است مراقبت حرفهای هر چند ماه یکبار لازم باشد.
در بعضی افراد سالم ممکن است یکبار در سال کافی باشد و حتی ممکن است در هر مراجعه نیازی به جرمگیری وجود نداشته باشد. تصمیم باید پس از ارزیابی میزان جرم و سلامت لثه گرفته شود.
یک عدد ثابت برای همه افراد سیگاری وجود ندارد. چون سیگار خطر بیماری لثه را افزایش میدهد، این افراد ممکن است به ارزیابی و مراقبت حرفهای بیشتری نیاز داشته باشند.
تشخیص قطعی با معاینه دندانپزشکی انجام میشود. وجود جرم قابل مشاهده، التهاب و خونریزی لثه، بوی بد مداوم یا سابقه بیماری پریودنتال دلایلی هستند که ارزیابی حرفهای را ضروریتر میکنند.
نتیجهگیری
در پاسخ به سؤال «جرمگیری دندان هر چند بار یکبار باید انجام شود؟» نمیتوان یک عدد ثابت برای همه تعیین کرد. قانون معروف «هر شش ماه یکبار» برای بعضی افراد مناسب است، اما الزام پزشکی همگانی محسوب نمیشود. نیاز به جرمگیری به مقدار جرم، سلامت لثه، کیفیت بهداشت دهان و سابقه بیماریهای پریودنتال بستگی دارد. شواهد موجود نیز نشان نمیدهند که همه بزرگسالان سالم الزاماً از جرمگیری روتین ششماهه نسبت به فواصل طولانیتر سود بیشتری میبرند.
در مقابل، فردی که سابقه بیماری لثه دارد ممکن است طبق نظر دندانپزشک یا پریودنتیست به جلسات نگهدارنده در فواصل کوتاهتر، برای مثال هر سه تا شش ماه، نیاز داشته باشد.
بنابراین بهجای انجام جرمگیری صرفاً بر اساس تقویم، بهتر است در معاینات دورهای اجازه دهید دندانپزشک وضعیت لثه و مقدار رسوبات را بررسی کند و فاصله مناسب را متناسب با شرایط دهان شما تعیین کند.
تیم محتوای سفید صدفی
تولید محتوای آموزشی درباره بهداشت دهان، درمانهای دندانپزشکی، مراقبت کودک و زیبایی دندان با زبان ساده و کاربردی.
مطالب مرتبط
تسکین درد ارتودنسی؛ راهکارهای مؤثر برای کاهش ناراحتی بعد از نصب براکت و سیم
شروع درمان ارتودنسی برای بسیاری از افراد با یک نگرانی همراه است:...
درمان تنگی فک بالا بدون جراحی؛ روشهای مؤثر برای گسترش فک و اصلاح مشکلات دندانی
تنگی فک بالا یکی از مشکلات شایع در ارتودنسی است که میتواند...
ارتودنسی فانکشنال چیست؟ بررسی روش درمانی اصلاح رشد فک و مشکلات دندانی
بسیاری از مشکلات دندانی تنها به نامرتبی دندانها محدود نمیشوند و گاهی...