علت لق شدن دندان شیری در اثر ضربه + درمان و مراقبتهای لازم
کودک زمین میخورد، دندانش به جایی میخورد و بعد از چند دقیقه میبینید دندان جلویش تکان میخورد. این صحنه برای هر والدی...
این محتوا برای افزایش آگاهی عمومی نوشته شده و جایگزین ویزیت، معاینه، رادیوگرافی یا درمان توسط دندانپزشک نیست.
کودک زمین میخورد، دندانش به جایی میخورد و بعد از چند دقیقه میبینید دندان جلویش تکان میخورد. این صحنه برای هر والدی نگرانکننده است. سؤالهای زیادی به ذهن میآید: دندان میافتد؟ درد دارد؟ به دندان دائمی آسیب میزند؟
لق شدن دندان شیری بعد از ضربه همیشه جدی نیست، اما همیشه هم قابل نادیده گرفتن نیست. میزان لقی، جهت حرکت دندان و علائم همراه، تعیین میکنند که کودک فقط به مراقبت نیاز دارد یا درمان دندانپزشکی.
در این مقاله میخوانید چرا ضربه باعث لقی میشود، بلافاصله چه کار کنید، چه علائمی خطرناک است و دندانپزشک چه درمانی پیشنهاد میدهد.
چرا دندان شیری بعد از ضربه لق میشود؟
هر دندان با رشتههای بسیار ظریفی به نام رباط پریودنتال، به استخوان فک وصل است. این رباط مثل یک فنر کوچک، دندان را در جایش نگه میدارد و ضربهها را جذب میکند.
وقتی ضربهی محکمی به دندان میخورد، چند اتفاق ممکن است بیفتد:
- رباطها کش بیایند یا کمی پاره شوند
- دور ریشهی دندان خونریزی و ورم ایجاد شود
- استخوان اطراف دندان ضربه ببیند
- در موارد شدیدتر، ریشهی دندان بشکند
در دندانهای شیری، استخوان فک نرمتر و انعطافپذیرتر از بزرگسالان است. به همین دلیل دندانها بیشتر جابهجا میشوند تا بشکنند.
انواع آسیب دندان شیری بعد از ضربه
لقی فقط یکی از حالتهای ممکن است. دندانپزشکان معمولاً آسیبها را به این صورت دستهبندی میکنند:
۱. ضربهی خفیف بدون جابهجایی
دندان حساس است و ممکن است کمی درد داشته باشد، اما تکان نمیخورد و جایش تغییر نکرده است.
۲. لقی خفیف تا متوسط
دندان کمی تکان میخورد، اما در جای خودش قرار دارد. این رایجترین حالت است و اغلب با مراقبت و پیگیری بهبود پیدا میکند.
۳. جابهجایی دندان
دندان به سمت لب، به سمت زبان یا کجتر از حالت عادی قرار میگیرد.
۴. فرو رفتن دندان در لثه (اینتروژن)
دندان کوتاهتر از دندان کناری دیده میشود، انگار داخل لثه رفته است. این حالت به دلیل نزدیکی ریشه به جوانهی دندان دائمی، نیاز به بررسی دقیق دارد.
۵. بیرون زدگی دندان
دندان بلندتر از حالت معمول به نظر میرسد و خیلی لق است.
۶. افتادن کامل دندان
دندان از جایش خارج شده است.
بعد از ضربه به دندان شیری فوری چه کار کنیم؟
گامهای اول
- خونسرد بمانید. استرس شما به کودک منتقل میشود.
- دهان را بررسی کنید. به خونریزی، شکستگی، جابهجایی و لقی دندانها دقت کنید.
- خونریزی را کنترل کنید. یک گاز تمیز و مرطوب را چند دقیقه با فشار ملایم روی ناحیه نگه دارید.
- کمپرس سرد بگذارید. یک کیسهی یخ پیچیده در پارچه روی لب یا گونه، ورم را کم میکند.
- سایر ناحیهها را هم ببینید. اگر ضربه به سر هم خورده، به علائمی مثل استفراغ، خوابآلودگی شدید یا بیحالی توجه کنید و فوراً به اورژانس بروید.
مراقبتهای چند روز اول
- غذاهای نرم و سرد مثل ماست، پوره و سوپ ولرم بدهید.
- از گاز زدن غذاهای سفت (سیب، هویج خام، نان سفت) خودداری شود.
- مسواک را ملایم و با مسواک نرم بزنید و به ناحیهی آسیبدیده فشار نیاورید.
- مکیدن پستانک، انگشت یا بازی با دندان لق را محدود کنید.
- کودک را برای کنترل نزد دندانپزشک ببرید.
اشتباهاتی که والدین بعد از ضربه انجام میدهند
- تکان دادن دندان با دست برای بررسی لقی. این کار ممکن است آسیب را بیشتر کند.
- کشیدن دندان لق در خانه. حتی اگر خیلی لق باشد، کشیدن خودسرانه خطر باقی ماندن ریشه و خونریزی دارد.
- جا انداختن دندان شیری افتاده. برخلاف دندان دائمی، دندان شیری را دوباره در دهان نمیگذارند، چون ممکن است به جوانهی دندان دائمی آسیب بزند.
- منتظر ماندن بدون معاینه. حتی اگر درد نداشته باشد، معاینه ضروری است.
- دادن آنتیبیوتیک یا مسکن قوی بدون نظر پزشک.
چه زمانی باید فوراً به دندانپزشک مراجعه کنیم؟
در این موارد معطل نکنید:
- دندان خیلی لق است یا در جای خودش نیست
- دندان به داخل لثه فرو رفته است
- خونریزی بعد از ۱۰ دقیقه فشار هم قطع نمیشود
- کودک بهسختی دهانش را باز یا بسته میکند
- لب، زبان یا لثه زخم عمیق دارد
- ضربه همراه با ضربه به سر بوده است
- تورم صورت، تب یا چرک روی لثه دیده میشود
- کودک نمیتواند غذا بخورد یا از شدت درد گریه میکند
حتی اگر هیچکدام از این علائم نبود، بهتر است ظرف یکی دو روز اول کودک معاینه شود.
دندانپزشک چه کاری انجام میدهد؟
معاینه و رادیوگرافی
دندانپزشک کودکان دهان را بررسی میکند و در بیشتر موارد برای دیدن ریشه، استخوان اطراف و موقعیت جوانهی دندان دائمی، عکس رادیوگرافی میگیرد.
درمان بر اساس شدت آسیب
- لقی خفیف: معمولاً فقط مراقبت، رژیم نرم و پیگیری لازم است. گاهی دندانپزشک چند هفته بعد دوباره دندان را بررسی میکند.
- لقی شدید: اگر دندان آنقدر لق باشد که خطر بلعیده شدن یا استنشاق آن وجود دارد، ممکن است کشیده شود.
- جابهجایی کم: گاهی دندان خودش به جای اولش برمیگردد و دندانپزشک فقط پیگیری میکند.
- جابهجایی شدید یا مزاحم گاز: ممکن است دندان با روشی ملایم جا بیفتد یا کشیده شود.
- فرو رفتن دندان: اغلب دندانپزشک صبر میکند تا دندان دوباره بیرون بیاید. اگر ریشه به جوانهی دائمی نزدیک باشد، کشیدن در نظر گرفته میشود.
- آسیب عصب یا عفونت: عصبکشی دندان شیری یا کشیدن دندان انجام میشود.
مهم است بدانید که هدف اصلی درمان در دندان شیری، محافظت از دندان دائمی زیرین است، نه صرفاً نگهداشتن دندان شیری به هر قیمت.
لقی دندان شیری چقدر طول میکشد تا خوب شود؟
زمان بهبودی به شدت ضربه بستگی دارد:
- لقی خفیف: معمولاً طی یک تا دو هفته دندان محکمتر میشود.
- لقی متوسط: ممکن است چند هفته تا یک ماه طول بکشد.
- جابهجایی یا فرو رفتن: بهبودی و بازگشت دندان ممکن است چند ماه زمان ببرد.
در این مدت باید علائم هشدار را زیر نظر داشته باشید: تغییر رنگ دندان، تورم لثه، جوش چرکی، درد یا لقی که بدتر میشود.
عوارض احتمالی بعد از لق شدن دندان شیری
ممکن است بعد از ضربه یکی از این مشکلات رخ دهد:
- تغییر رنگ دندان (صورتی، خاکستری یا سیاه) به دلیل خونریزی داخل عصب
- مرگ عصب و عفونت
- ایجاد آبسه یا جوش چرکی روی لثه
- آسیب به جوانهی دندان دائمی که میتواند باعث لکه روی مینا، کج رویش یا تاخیر در رویش شود
- افتادن زودهنگام دندان و نیاز به نگهدارندهی فضا در بعضی کودکان
بیشتر بخوانید: لکه سیاه روی دندان کودک نشانه چیست؟ علتها، درمان و زمان مراجعه به دندانپزشک
آیا لقی دندان شیری بعد از ضربه به دندان دائمی آسیب میزند؟
دندان دائمی در عمق لثه و درست زیر ریشهی دندان شیری شکل میگیرد. هرچه ضربه شدیدتر و کودک کوچکتر باشد، احتمال تأثیر بیشتر است. بهویژه فرو رفتن دندان شیری در لثه، بیشترین خطر را دارد.
خبر خوب این است که در بسیاری از موارد، ضربههای خفیف و لقی ساده عارضهی بلندمدتی ندارند. ولی چون از بیرون نمیشود وضعیت جوانه را فهمید، معاینهی دندانپزشک و پیگیریهای دورهای اهمیت زیادی دارد.
چطور از ضربه به دندان کودک پیشگیری کنیم؟
- گوشههای تیز میز و مبل را با محافظ بپوشانید.
- روی پلهها نرده یا گیت ایمنی نصب کنید.
- کف خانه را خشک نگه دارید و از فرشهای لغزنده استفاده نکنید.
- کودک را هنگام دویدن با شیشهی شیر یا اسباببازی در دهان تنها نگذارید.
- برای دوچرخه و اسکوتر، کلاه ایمنی بخرید.
- برای ورزشهای پرتماس، از محافظ دهان مخصوص کودکان استفاده کنید.
نتیجهگیری
لق شدن دندان شیری بعد از ضربه در کودکان شایع است و در بیشتر موارد با مراقبت درست و پیگیری دندانپزشک بهبود مییابد. اما نمیتوان فقط با نگاه کردن فهمید که ریشه، عصب یا جوانهی دندان دائمی آسیب دیده یا نه.
نکات کلیدی که باید به یاد داشته باشید:
- بعد از ضربه آرام باشید و خونریزی را کنترل کنید.
- دندان را با دست تکان ندهید و در خانه نکشید.
- دندان شیری افتاده را دوباره در دهان نگذارید.
- تورم، چرک، تب، تغییر رنگ یا لقی شدید را جدی بگیرید.
- حتی بدون درد، معاینهی دندانپزشک کودکان را انجام دهید.
- کنترلهای بعدی را فراموش نکنید.
مراقبت درست از دندان شیری، راه را برای رویش سالم دندان دائمی باز میکند.
هشدار پزشکی: این مقاله جنبهی آموزشی دارد و جایگزین معاینه و تشخیص دندانپزشک نیست.